Hondentaal

De oplossing voor ongewenst gedrag
TRAINING OF OPVOEDING?

Hondentaal

Hondeneigenaren nemen contact met mij op over het gedrag van hun hond(en). Vaak willen ze een afspraak maken voor training. Of ik een oefening weet waarmee ze het probleemgedrag kunnen weg-trainen. De vraag is of training wel de juiste weg is. In een aantal artikelen bespreek verschillende aspecten die met probleemgedrag te maken hebben en hoe het ongewenste gedrag kan worden bijgestuurd of opgelost. 

Namens de branchevereniging NVGH heb ik een 3-tal artikelen geschreven voor het vaktijdschrift Onze Hond. In deel 2 bespreek ik kennis van hondencommunicatie ‘Hondentaal’ om gedrag bij te kunnen sturen.

Snelle oplossing

Bij het zoeken naar een oplossing voor probleemgedrag, belt er wel eens eigenaar met één hele duidelijke vraag: “Kunt u me zeggen welke oefening ik moet leren aan mijn hond om  (…) op te lossen? Wanneer kunnen we hiervoor een afspraak maken. Heeft u tijd op korte termijn, want ik heb nu écht een probleem met mijn hond.”

Als ik dan vraag hoe lang het gedragsprobleem al speelt, dan is dat vaak al maanden en soms zelfs jaren. Het gedrag is door de tijd heen verslechterd, verergerd, of andere mensen krijgen er nu ook last van na een verhuizing. Deze eigenaar zoekt duidelijk een snelle oplossing. Een hond is een ding waar een ‘aan-’ en ‘uit-knop’ op zit. Super handig. Alleen heeft hij mij nog even nodig om de locatie van de knop te vinden (!)

Kijk op je hond

Soms neem ik voor zo’n eigenaar een spiegel mee. Niet direct na binnenkomst natuurlijk. Eerst bespreken we de ins en outs van het probleemgedrag. Na een tijdje is de hond meestal wel aan mij gewend en wil hij wel wat voor een brokje doen. Ik doe de alsjeblieft-oefening, voor mij een korte oefening om te zien hoe trainbaar de hond is. Voor de eigenaar een ‘eye opener’ omdat zijn hond gaat zitten zonder dat ik iets tegen de hond zeg.

Het gaat bij deze oefening om Actie-Reactie. Leren kijken naar je hond. Ik laat een brokje ruiken en hou dan mijn handen met brokje op mijn buik. Eens zien wat de hond gaat doen. Springen? Werkt niet. Ik blijf gewoon staan met mijn handen op mijn buik. “Ehhhhh….”, de hond denkt even na. “Als ik nou eens ga zitten, wat zou me dat opleveren?” YES! en ik geef hem het brokje. “Hey, dat werkt! Nog maar eens doen.”

De oefening zit leer je in no time. Beloon op het juiste moment, zonder erbij te praten. Probeer het zelf ook maar eens. Je hond gaat ergens in zijn repertoire gedrag vertonen wat je geweldig vindt. Als je dat gedrag nou ‘vangt’ door direct erop volgend YES! te zeggen en het brokje te geven, dan is er geen hond die het niet nóg een keer wil doen. Sterker nog, je hond zal denken dat hij joú kan manipuleren. Hij wil graag nog een brokje en gaat al voor je zitten vóórdat je überhaupt je handen op je buik hebt gedaan.

Het aanleren gaat vaak razendsnel. Hond en eigenaar zijn verrast en willen het nóg wel een keer doen. Succes smaakt altijd naar meer. Communicatie met de hond en kijken naar gedrag wordt voor de eigenaar een nieuwe manier van denken.

Hondentaal

Natuurlijk snap ik dat er gedragsproblemen zijn die niet zo eenvoudig zijn, zoals bij angst, agressie, of niet-alleen-thuis-kunnen-zijn. Dat is niet zomaar opgelost. Dan spelen er vaak verschillende motivatiefactoren mee. In het artikel over Hondenwelzijn heb ik de piramide met ‘Behoeften van de hond’ van Linda Michaels al besproken. Een basis die voor elke hond sowieso in orde moet zijn, maar leren kijken naar je hond is ook een essentieel element in het bijsturen van het gedrag van je hond. Wat doet hij en waarom? Een cursus hondentaal zou ik iedereen aanraden. Pas als je weet wat je hond zegt, wat hij bedoelt, weet je ook hoe jij adequaat kan reageren. In de meeste gevallen is het handig om datgene wat je aan oefeningen nodig hebt eerst thuis of op de hondenschool aan te leren.

Kan je hond niet alleen-zijn? Leer hem ook een zit&blijf om hem te laten ervaren dat een grotere afstand tot jou geen probleem hoeft te zijn. Het is niet dé training voor het leren alleen-te-zijn maar kan wel bijdragen.

Valt je hond uit naar andere honden? Leer hem ook een oefening touch en oefen het eerst als er geen enkele hond in de buurt  is. Ook dit is niet dé oplossing maar kan wel in een aantal gevallen het uitvallen aan de lijn voorkomen. Je hond staat immers naast je om je hand aan te raken met zijn neus ‘touch’. Combineer het met de cue naast en beloon je hond met hele lekkere brokjes of een balletje om vast te houden. Hij is even met jou bezig. Jij neemt controle over de situatie. Je kijkt naar je hond, en naar hoe je hem verder kan helpen. Dáár gaat het mij om.

Een grappig voorbeeld uit de praktijk

Guus is een Dwergschnauzer pup van 12 weken oud, een lief ventje met een pittig karakter. Hij luistert niet, zegt zijn eigenaresse, die al op leeftijd is. Hij bijt haar al een tijdje, in haar armen en hielen. Ze weet niet wat ze daaraan kan doen. Ze heeft al veel uitgeprobeerd, zegt ze.

Guus slaapt in de bench, ’s nachts neemt ze die mee naar de slaapkamer. Ze laat hem in de morgen direct een plasje doen, hij krijgt bij terugkomst een bakje voer, dan speelt ze even met hem en gaat ze zelf ontbijten. Op de dag laat ze hem een paar keer uit vanwege de zindelijkheid, nu nog even in de buurt om nog wat te wennen. Als Guus erg vervelend is, gaat hij even de bench in voor een time-out. Guus vindt dat prima en doet dan meestal een dutje. Basis welzijn lijkt op orde voor deze hond.

Toen ik langs ging voor een afspraak, schrok ik. Haar arm was bont en blauw, zat vol gaatjes en haar hand was gezwollen. Op haar kuit een bijtplek met een paar tandafdrukken. En dat voor een pup van 12 weken?! Of ik nog een goede oefening wist om het bijten per direct op te lossen.

Training doorgeschoten

In dit geval was ik het wel met haar eens, de ‘uit-knop’ moesten we snel vinden. Een oudere dame die gebeten wordt door haar hond is niet oké, gevaarlijk zelfs voor haar eigen gezondheid.

Mevrouw had haar pup al zelf de basis-gehoorzaamheid aangeleerd. Ze had al jaren honden en veel ervaring. Op haar leeftijd best een goed plan om niet ergens op een veldje in de kou te staan. Ze wil het opvoeden en trainen van de pup alleen zó goed doen, dat ze nét te ver doorschiet. Een goede trainer van de hondenschool had dat misschien wel al eerder kunnen zien, maar goed…nu was ik er. We bespreken de situatie vanaf het begin.

Als mevrouw ’s morgens na het plasrondje en voeren van de hond op de bank gaat zitten om zelf rustig voor de tv te ontbijten, komt Guus al snel aangerend, springt tegen haar op en bijt haar in haar arm. Mevrouw heeft geleerd dat puppybijten erbij hoort en dat je vooral moet afleiden met bijvoorbeeld een speeltje. Dat doet ze dan ook steevast. Ze heeft altijd wel wat speeltjes op de bank liggen en geeft er eentje aan Guus, speelt er zelfs even mee. Samen aan een touwtje trekken vindt Guus geweldig! Als ze loslaat en hem het speeltje geeft zodat ze verder kan ontbijten, springt Guus weer op en mevrouw leidt hem weer af met een speeltje. Net zolang totdat ze het zó zat is dat ze Guus even in de bench zet die in de buurt staat. Guus gaat lekker liggen en valt in slaap terwijl ze haar ontbijt afmaakt.

Actie-Reactie

Als je de situatie zo op een rijtje zet, dan zien jullie natuurlijk ook direct dat er een hele duidelijke communicatie is tussen hond en eigenaresse. Actie-Reactie. Guus wil graag spelen met mevrouw en heeft ontdekt dat bijten in haar arm ervoor zorgt dat ze een speeltje pakt en dat ze samen gaan spelen. Het probleem is in dit geval niet dat Guus initiatief neemt, want dat mag een hond best doen. En samen aan een touwtje trekken is ook niet het probleem, want dat vinden ze beiden leuk en hij laat los als ze dat vraagt. Het probleem is dat hij mevrouw verwondt om haar een speeltje te laten pakken. Bij het bijten in haar arm heeft ze kennelijk al een paar keer de hond geprobeerd te negeren, en dus is Guus wat duidelijker geworden in zijn bijt-gedrag. Dát moet echt veranderen. Per direct.

Eerst maar eens kijken naar de hond en wat zijn motivatie is. Guus wil graag samen spelen met mevrouw. Hij heeft er schik in. Mevrouw heeft het hondje gekocht voor gezelschap en vindt het ook leuk om te spelen met hem. Spel is zijn motivatie. Gelukkig vinden ze het allebei even leuk. Ik verander alleen de routine wat om het bijtprobleem op te lossen. Na de ochtendwandeling krijgt hij nog steeds zijn bakje voer maar nu gestrooid in zijn bench, deurtje dicht. Dan is hij even bezig. Mevrouw kan ondertussen haar ontbijt rustig opeten terwijl ze naar het nieuws op de tv kijkt. Zodra ze klaar is en alles is opgeruimd, doet ze de bench open, pakt een touwtje en gaat even kort spelen met Guus. Wat een feest!

Bijsturen van probleemgedrag

Geen nieuwe oefening dus. Voorkomen is bij een jonge pup vaak al voldoende. De hele situatie komt niet meer voor, het probleemgedrag is vanzelf verdwenen. Nu de situatie met het bijten in de hielen nog bekijken. Ik vermoed dat het om eenzelfde soort gezamenlijke actie gaat. Wat doet mevrouw als Guus in haar hielen bijt? Wat is de motivatie voor Guus? Wat wil hij ermee bereiken? Een vreemde vorm van samen spelen?

Waarschijnlijk hoeven we ook dan geen nieuwe oefening aan te leren om het gedrag bij te sturen. Wel een andere manier van kijken. Hoe ga je met een pup als Guus om. Deze slimme gast ziet snel met welk gedrag hij kan bereiken wat hij wil, ook al is hij nog zo klein.  Als je dát als eigenaar door hebt, zal je zelf nét iets slimmer moeten zijn. Creëer een situatie waarin je hond alleen maar datgene kan doen wat jij graag ziet. En ja, dan moet je soms wel eens creatief zijn. Gelukkig is het bij een pup nog relatief eenvoudig. Die heeft sowieso nog heel veel rust nodig om op te groeien, maar let wel.. het is nu dé tijd om te leren hoe je met elkaar omgaat. Eenmaal puber kost het je veel meer energie om gedrag bij te sturen. Zeker omdat je hond dan al heel goed weet wat bij jou werkt en waar hij mee weg kan komen.

Download de PDF